De eerste keer dat je met een jong kind naar de bibliotheek gaat, zie je al snel dat het geen gewone winkel is. Er mag gerend worden in de kinderhoek, er staan bakken met prentenboeken op kniehoogte, en niemand kijkt boos als er een kreet klinkt vanuit het leeshoekje. Een bibliotheekbezoek kan zomaar een klein uitje worden, als je het niet te veel als taak behandelt.
Bereid het bezoek losjes voor
Een beetje voorbereiding helpt, vooral als je kind voor het eerst gaat of net een lastige fase doorloopt. Vertel kort wat er gaat gebeuren. "We gaan boeken uitzoeken, je mag er vijf meenemen, je mag zelf kiezen." Dat is genoeg. Kinderen die precies weten wat er komt, voelen zich rustiger in een nieuwe ruimte.
Handig is om vooraf een paar thema's te bedenken waar je kind op dit moment mee bezig is. Dinosauriërs, paarden, ruimtevaart, prinsessen, voetbal. Je hoeft er niet gericht naar te zoeken, maar als het kind bij een rek blijft hangen dat erbij past, weet je dat het raak is. Veel bibliotheken hebben trouwens themakisten of uitgelichte boeken per thema in de kinderafdeling staan.
Neem een eigen tas mee. Vijf of zes prentenboeken zijn sneller zwaar dan je denkt. En een kind dat de boeken zelf in de tas mag stoppen, voelt zich verantwoordelijk voor de hele expeditie.
Laat je kind grotendeels zelf kiezen
In de bibliotheek gelden andere regels dan thuis. Als je kind voor de derde keer hetzelfde Paw Patrol-boek meeneemt, laat het gaan. Herhaling hoort bij leesplezier. Kinderen scannen boeken eerst op cover, dan op plaatjes binnenin, en pas veel later op tekst. Een boek dat eruitziet als "hun ding" is vaak precies wat nodig is om leesplezier op te bouwen.
Stel je eigen selectie bij tot één of twee boeken. De rest mag je kind zelf pakken. Ook als de keus te makkelijk lijkt, of te moeilijk, of raar. Een stripboek naast een informatief dinosauriërs-boek naast een babyprentenboek voor de kleine zus: allemaal goed. Thuis bepaal je samen welke je als eerste openslaat.
Maak er geen lesje van. "Kies nu eens iets nieuws" werkt zelden. "Ik zag daar een boek over wolken, zag jij dat ook?" werkt wel, omdat het een suggestie is, geen opdracht. Hoe je boekkeuzes verder afstemt op de leeftijd van je kind, lees je in de boekentips per leeftijd.
Maak er een vast ritme van
Een bibliotheekbezoek werkt het best als het geen uitzondering is maar een gewoonte. Een keer per drie weken, elke eerste zaterdag van de maand, of altijd op de woensdagmiddag na zwemles. Het hoeft niet vaak, maar wel voorspelbaar. Dan wordt het een eigen moment, iets waar je kind naar gaat uitkijken.
Koppel het eventueel aan een klein extraatje. Na de bibliotheek even langs de bakker voor een krentenbol, of een warme chocolademelk op het terrasje om de hoek als het koud is. Dat hoort niet bij de boeken, maar het hoort wel bij de gewoonte. Een uitje bestaat uit meer dan het doel alleen.
Thuis hoort er ook een vast moment bij: de boeken uitpakken en op de leesplek leggen. Als je al een vast leeshoekje thuis hebt, weet je kind meteen wat te doen. Boeken horen daar, en daar pak je ze ook weer uit.
Let op de gratis activiteiten bij de bieb
Wat veel ouders niet weten: de meeste Nederlandse bibliotheken organiseren vaste gratis activiteiten voor kinderen. Voorleesuurtjes op de woensdag- of zaterdagochtend, workshops rond de Kinderboekenweek, speurtochten in de vakantie, knutselmiddagen met een thema. Je kunt vaak gewoon binnenlopen zonder inschrijving.
Kijk ook naar langer lopende programma's. Veel bieb-locaties doen mee aan de Nationale Voorleesdagen eind januari en de Kinderboekenweek in oktober. Tijdens die weken is er extra aanbod in de kinderhoek: gesigneerde boeken, gastlezingen door auteurs, soms een kleine voorstelling. Voor een kind dat niet zo happig op lezen is, kan zo'n gebeurtenis net het zetje zijn dat nodig is.
Vraag bij binnenkomst aan de baliemedewerker wat er deze maand gepland staat. De meeste bibliotheken hebben een eigen kalender die online niet altijd volledig is. Ze weten meestal precies wat geschikt is voor de leeftijd van je kind.
Regel een abonnement, ook voor de allerkleinsten
In Nederland is het lidmaatschap van de bibliotheek voor kinderen en jongeren tot 18 jaar gratis. Dat geldt bij vrijwel alle openbare bibliotheken, al verschilt het beleid per gemeente minimaal. Je hoeft er geen voorwaarde voor in te vullen, het gaat automatisch als je je kind aanmeldt. Neem een paspoort of ID-kaart mee en een adresbewijs voor jezelf.
Ook baby's en peuters mogen al lid worden. Dat voelt overbodig, maar het heeft een voordeel: je kind heeft dan een eigen pasje, en dat pasje is iets wat erbij hoort als ze vier of vijf zijn. "Dit is jouw pas, jij mag hem door de scanner halen." Dat maakt een bezoek ineens van een uitstapje-met-ouder naar iets van het kind zelf.
Voor jezelf geldt meestal wel een jaarbijdrage, al heb je in veel gemeenten een gratis basis-abonnement dat genoeg is om samen met je kinderen boeken te halen. Vraag ernaar bij de balie, ook als de tarievenlijst iets anders suggereert. Er bestaan vaak regelingen voor gezinnen, studenten of minima die niet actief worden uitgedragen.
En houd het licht. Vijf boeken, drie weken uitleentermijn, rustig bladeren op een zaterdagmiddag. Als er een boek bij zit dat je kind niet leest, is dat prima. Dat is juist fijn aan een bibliotheek: je hoeft niks te bewijzen, niks af te maken en niks te kopen. De volgende keer ligt er weer een nieuw stapeltje klaar. Voor regen- of vakantiedagen kun je thuis aanvullen met werkboekjes of een zoekboek.
