Huisdier en allergie bij kinderen — wat let je op

Een huisdier in huis met een kind dat een onontdekte allergie heeft, kan binnen een paar weken een nachtmerrie worden. Niet omdat allergieën bij kinderen vaak gevaarlijk zijn, maar omdat het besluit "wel of niet houden" emotioneel zwaar wordt. Een kat die al twee jaar bij het gezin hoort, kan niet zomaar weg. Beter is dus: vooraf weten waar je staat.

Hieronder hoe je het slim aanpakt voordat je een huisdier in huis haalt, en wat je kunt doen als de allergie er toch is.

Hoe vaak komt huisdier-allergie bij kinderen voor

Allergieën voor huisdieren zijn relatief gewoon. Naar schatting heeft 10 tot 20 procent van de Nederlandse kinderen een allergische reactie op een of meer huisdieren. Vaak voor katten meer dan voor honden, en vaker voor langharige dieren dan voor korthaar.

Symptomen variëren van mild tot ernstig:

• Niezen, snotneus, jeukende ogen na contact.
• Huiduitslag of jeuk op plekken waar het dier heeft gezeten.
• Astma-achtige verschijnselen: piepende ademhaling, hoesten, kortademigheid.
• In zeldzame gevallen anafylactische reactie (zwelling, ademhalingsproblemen).

De ernst kan ook in de loop der jaren veranderen. Een kind dat als kleuter geen reactie vertoont, kan op zijn negende plotseling allergisch worden. Andersom komt ook voor, al is het minder gewoon.

Vooraf testen: wel of niet

De vraag of je vooraf laat testen is een eerlijke afweging. De argumenten:

Voor testen:

• Je weet vooraf waar je aan toe bent.
• Je voorkomt een emotioneel afscheid van een dier dat al gehecht is.
• Bij specifieke gezinnen (astma in de familie, eczeem bij het kind, bekende allergieën bij ouders) is testen verstandig.

Tegen testen:

• Een test geeft niet altijd zekerheid. Een kind kan negatief testen en toch reactie krijgen na maanden contact.
• Tests kosten geld en vraag een verwijzing van de huisarts.
• Veel kinderen hebben überhaupt geen allergie en de test was achteraf overbodig.

De middenweg die in veel gezinnen werkt: niet vooraf testen, maar wel een proefperiode inbouwen. Bij een familielid of vriend die hetzelfde dier heeft, een aantal middagen of een logeerweekend doorbrengen. Reageert iedereen normaal, dan is de kans op een ernstige allergie laag. Reageert iemand wel, dan weet je het zonder dat een dier al in huis was.

Voor gezinnen met bekende astma, ernstige eczeem of kinderen die eerder allergisch hebben gereageerd op iets, is de huisarts een goede eerste stap. Een verwijzing naar een allergoloog kost weken wachttijd, dus plan vooraf.

Welke dieren geven minder vaak allergie

Geen huisdier is volledig allergeen-vrij, maar er zijn verschillen:

• Vissen. Geven vrijwel nooit allergie. Voor allergiegevoelige gezinnen het veiligste huisdier.
• Reptielen, amfibieën. Heel zelden allergeen, maar minder geschikt als kinder-huisdier vanwege gespecialiseerde zorg.
• Honden zonder ondervacht. Pudel, Maltezer, Lagotto Romagnolo, Portugese waterhond. Verharen minder en worden vaak hypoallergeen genoemd. "Hypoallergeen" is een marketingterm: deze honden geven nog steeds allergeen-eiwitten af, maar minder.
• Korthaar katten. Iets minder allergeen dan langhaar, maar niet allergeen-vrij. De zogenaamde "Siberische kat" of "Russisch Blauw" worden soms aangeprezen, maar wetenschappelijk bewijs voor lagere allergeniciteit is beperkt.
• Konijnen, cavia's, hamsters. Allemaal kunnen allergie geven, vooral aan stof en speeksel. Voor gevoelige kinderen niet de eerste keuze.

Voor wie een hond of kat overweegt en allergie zorgen heeft: een specifiek dier laten ontmoeten voordat je beslist is veel beter dan vertrouwen op rasclaims. Een familielid met de soort hond die je overweegt, een voor-bezoek bij de fokker waar het kind direct contact heeft, of een paar uur bij iemand thuis.

Wat te doen als de allergie er is gekomen

Stel je hebt al een huisdier en het kind ontwikkelt na een paar maanden of jaren een reactie. Wat dan?

Eerst: laat de diagnose zeker stellen. Soms lijkt het op huisdierallergie maar is het iets anders (huisstofmijt, pollen, voeding). Een huisarts en allergoloog kunnen dat uitsluiten.

Als het wel huisdier-allergie is, zijn er stappen te overwegen voordat je het dier moet weggeven:

• Het dier weren uit de slaapkamer. Kinderen brengen 10-12 uur per dag in hun slaapkamer door. Een allergeen-vrije slaapkamer kan veel symptomen wegnemen.
• Wassen, stofzuigen, ventileren. Tapijt eruit, gordijnen wassen, meubels grondig reinigen. Een goede HEPA-filter stofzuiger maakt verschil.
• Kat of hond regelmatig wassen. Voor honden eens per twee weken, voor katten waar mogelijk. Vermindert de allergeenlast in huis.
• Allergie-medicatie. Voor milde tot middelmatige allergieën helpen antihistaminica vaak voldoende. De huisarts of allergoloog kan adviseren.
• Immunotherapie. Voor structureel ernstige allergieën bestaat een meerjarig behandeltraject (allergie-vaccinaties of -druppels) dat de gevoeligheid kan verminderen. Tijdrovend en niet voor elk kind geschikt.

In veel gevallen is een combinatie van bovenstaande stappen voldoende om met een mild allergisch kind toch een huisdier te kunnen houden. In zware gevallen is afscheid de enige werkbare optie. Dat is hard, maar de gezondheid van het kind gaat voor.

Het lastige gesprek met het kind

Als afscheid moet, is dat voor een kind soms heviger dan ouders verwachten. Een hond of kat is geen ding, het is familie. Wat helpt:

• Wees eerlijk over de reden. Niet "we kunnen niet meer voor hem zorgen", wel "jouw lichaam wordt te ziek, en dat kunnen we niet zo laten".
• Laat het kind betrokken zijn bij het zoeken van een nieuwe plek. Een familielid, een goede kennis, een betrouwbaar adres.
• Bezoekrecht regelen indien mogelijk. Een hond die naar opa gaat is niet weg, alleen op een ander adres.
• Geef ruimte voor verdriet. Niet bagatelliseren ("we vinden wel een ander dier"), maar erkennen.

Voor het bredere gesprek over wel of geen huisdier nemen, met aandacht voor allergierisico vooraf, geeft de gids over welk huisdier past bij je gezin overzicht. En voor het bredere gesprek thuis als het kind een huisdier vraagt, geeft de gids over wat je zegt als je kind een huisdier wil handvatten.

De rol van een professional

Bij twijfel of bij ernstige symptomen: ga niet voor de quick fix van een internetzoektocht. De huisarts is de eerste gesprekspartner, en kan doorverwijzen naar een allergoloog als nodig. Een goede dierenarts kan ook adviseren over rasspecifieke allergeenniveaus, mits je een specifiek dier overweegt.

Voor families met astma in het verleden, ernstig eczeem of bekende meervoudige allergieën, is professioneel advies vooraf bijna altijd verstandig. De kosten van een paar consulten wegen niet op tegen het verdriet van een dier dat na zes maanden weg moet.