Voor sommige kinderen begint het halverwege juni. Een opsteker tegen Senegal, de oranje shirts uit het oudere broertje van de buurman, klasgenoten die alle landen uit het hoofd kennen, opeens gaat het thuis ook over voetbal. Een kind dat in mei nog geen verschil zag tussen Frenkie de Jong en Memphis Depay, kan in juli ineens spelersnamen, rugnummers en posities oplepelen.
WK-koorts heet het, en het overvalt veel ouders. Een kind dat plots elke dag een wedstrijd wil kijken, oranje wil zijn van top tot teen, en de hele namiddag in de tuin op een doel mikt. Wat doe je daarmee? Erin meegaan, afremmen, of negeren?
Hoe WK-koorts er thuis uitziet
De symptomen lopen uiteen. Sommige kinderen worden verzamelaars: stickerboeken, kaartjes, hesjes, vlaggetjes. Andere worden kenners: ze willen alle uitslagen weten, leren spelers uit het hoofd, kijken samenvattingen meerdere keren. Weer anderen worden spelers: in de tuin, op straat, op het schoolplein wordt voetbal de enige activiteit. En een laatste groep wordt fan van een specifiek land of een specifieke speler, en dat kan ook een land zijn waar je als ouder geen enkele binding mee hebt.
Vaak zie je combinaties. Een kind dat spelers uit het hoofd leert én elke dag in de tuin trapt én een Frans shirt aanvraagt voor zijn verjaardag, klimt twee niveaus op de fan-ladder in een week.
De koorts is meestal tijdelijk. Na de finale zakt het in. Sommige kinderen blijven hangen, die worden dan ook na het toernooi voetbalfan. Anderen vergeten het binnen een maand en gaan weer Lego bouwen. Vooraf weten in welke groep je kind valt, kun je niet.
Meegaan: hoe ver is genoeg
De verleiding om vol mee te gaan is groot. Een oranje kamer, een nieuw shirt, een stickerboek, een spelerskaart, het is allemaal leuk en werkt voor de sfeer. Maar het kan ook ontsporen. Een hele garderobe vol oranje die in augustus al niet meer past, een stickerboek dat 80 euro kost, en een eindeloos verlanglijstje voor verjaardagen.
Een werkbare aanpak: zet vooraf een budget en stel het samen op met je kind. Bijvoorbeeld vijftien euro voor een shirt, tien euro voor een stickerboek, en losse stickers tellen mee in het zakgeld. Dat geeft het kind ruimte om eigen keuzes te maken, alle aandacht voor stickers, of juist een vlag voor het balkon, zonder dat de kosten oplopen.
Wat ook werkt: investeer in dingen die langer meegaan. Een voetbal die het hele jaar gebruikt blijft worden, een goedkoop oranje shirt voor in de tuin, een echt voetbalboek over de geschiedenis. Een sticker is binnen een maand vergeten, een voetbalboek wordt jaren later nog gepakt.
Aanmoedigen wat goed is, afremmen wat niet werkt
WK-koorts heeft zonder meer goede kanten. Een kind dat de hele middag in de tuin trapt, krijgt beweging die anders met moeite te organiseren is. Een kind dat alle landen uit het hoofd leert, krijgt aardrijkskunde-bonus zonder het te merken. Een kind dat samen met klasgenoten over voetbal praat, voelt zich onderdeel van iets groots.
Wat minder werkt: kinderen die zo opgaan in het toernooi dat eten, slapen en huiswerk eronder lijden. Een kind dat aan tafel alleen wil praten over voetbal en alle andere gespreksonderwerpen wegduwt. Een kind dat bij verlies van Oranje boos in zijn kamer verdwijnt voor de hele avond. Dat zijn signalen om in te grijpen, niet om te negeren.
Een aanpak die in veel gezinnen werkt: spreek vaste momenten af waarop voetbal het thema is. Tijdens de wedstrijd zelf, en een halfuur ervoor. Daarbuiten geldt een gesprekspauze: aan tafel praten we over school, vrienden, de tuin. Het kind leert dan dat enthousiasme prima is, maar dat het gezin niet de hele dag in WK-modus draait.
Wat te doen met een teleurstelling
Oranje verliest. Of nog erger: Oranje gaat eruit in de groepsfase. Voor een kind dat zes weken hard heeft meegeleefd, kan dat hard aankomen. Tranen, woede, of stilte de volgende dag is niet ongewoon.
Wat helpt: erkenning. Niet bagatelliseren ("het is maar een spel"), niet relativeren ("morgen weer een nieuwe dag"), maar gewoon meeleven. Een kind dat hoort "ja, klote dat ze verloren hebben, ik baalde ook" voelt zich serieus genomen. Daarna mag het een tijdje somber zijn, dat is normaal.
Wat ook helpt: het toernooi gaat door. Andere landen, andere spelers. Een kind dat na het uitschakelen van Oranje een nieuw favoriet land kiest, blijft in de stemming en herstelt sneller. Sommige kinderen kiezen het land van een familielid (mama is half-Spaans), anderen kiezen op tenue of op een speler die ze leuk vinden. Allebei mag.
Voor wie tijdens een teleurstelling iets concreets wil doen, helpen WK Voetbal kleurplaten soms om de aandacht te verleggen zonder de stemming kwijt te raken.
Het kind dat fan wordt van het andere land
Sommige kinderen kiezen niet voor Oranje. Ze worden fan van Brazilië, omdat de gele shirts mooi zijn. Of van Argentinië, omdat een klasgenoot al Argentinië heeft. Of van Frankrijk, om een reden die alleen het kind kent. Voor sommige ouders voelt dat als een minor crisis: hoe kan een Nederlands kind nu géén Oranje aanmoedigen?
Het ontspant meestal als je bedenkt dat het bij kinderen om sfeer gaat, niet om nationaliteit. Een mooi shirt, een speler met een coole haarstijl, een doelpunt dat indruk maakte, dat zijn de redenen voor een kind om fan te worden. Daar zit geen statement in. Laat het kind zijn eigen keuze, koop eventueel een goedkoop tweedehands shirt van het andere land, en vier het mee.
Wat soms gebeurt: het kind kiest een team dat tegen Oranje gaat spelen. In de groepsfase of een knock-out. Laat het kind dan voor het andere team zijn. Twee fans in huis, twee teams, twee shirts. Dat is feestelijker dan een kind dat geforceerd Oranje moet aanmoedigen.
Wanneer de koorts voorbij gaat
Na de finale zakt het meestal snel. De zomervakantie start, het kind gaat zwemmen, kamperen, naar opa en oma. Twee weken na het slotfluitsignaal is voor de meeste kinderen het toernooi al verleden tijd. Het oranje shirt verdwijnt achter in de kast.
Voor een kleine groep blijft het hangen. Die kinderen worden voetbalfan, kijken vanaf nu Eredivisie, vragen of ze op voetbal mogen. Daar is niets mis mee, sterker nog: zes weken WK kan het begin zijn van een hobby die jaren meegaat.
Voor het bredere kader, welke wedstrijden zijn de moeite, hoe lang per leeftijd, staat in deze gids over kijken met kinderen meer detail. En een kind dat juist niet meegaat in de WK-koorts vraagt om een andere aanpak: lees daarvoor wat je doet als je kind niet van voetbal houdt.
