In groep 5 begint de rugzak ineens echt vol te zitten. Schoolboeken, oefenboekjes, een agenda met huiswerk-afspraken, een waterfles, het gymtasje voor de gymdag en eind groep 6 of begin 7 misschien een tablet of laptop voor school. Hoeveel past er nog, en wat is in praktijk slim voor groep 5, 6, 7 en 8?
Wat verandert er in de bovenbouw?
Vanaf groep 5 worden kinderen geleidelijk zelfstandig in hun spullen-beheer. Ze kunnen hun rugzak zelf inpakken voor de volgende dag, ze houden zelf de agenda bij, en ze nemen vaker spullen mee voor specifieke vakken zoals topografie of geschiedenis. De PO-Raad wijst erop dat ouders in de bovenbouw vooral een coachende rol hebben in plaats van een uitvoerende, en dat geldt ook voor het inpakken van de rugzak.
De volume-eis groeit ook. Een rugzak voor groep 1-4 van vijftien liter is voor groep 7 of 8 in de regel te klein. Voor groep 5-8 werkt een rugzak van twintig tot dertig liter beter, met een goed gepositioneerd laptop-vak en meerdere ritsvakken.
De praktische inhoud voor groep 5 t/m 8
Een werkende inhoud voor de bovenbouw bevat de volgende dingen:
- Schoolboeken voor de lessen die op die dag worden gegeven. Niet álle boeken, want dat is een rugklacht in opbouw. Veel scholen vragen om bepaalde boeken op school te laten.
- Een eenvoudige agenda of huiswerkboekje, of een digitaal alternatief als de school daarmee werkt.
- Een goed gevuld etui met pennen, potloden, gum, slijper, geodriehoek en linaal. Vanaf groep 7 ook een rekenmachine (de meeste scholen accepteren een gewone basis-rekenmachine).
- Een broodtrommel met een wat steviger lunch dan in de onderbouw. Het Voedingscentrum wijst erop dat kinderen in deze leeftijd genoeg energie nodig hebben voor de hele schooldag, en dus voldoende moeten eten.
- Een drinkfles van ongeveer 500 ml, bij voorkeur hervulbaar uit duurzaamheidsperspectief en omdat de fles vaak een aantal jaren meegaat.
- Een dunne regenjas of opvouwbare pongee, voor wisselvallig fietsweer.
- Op gymdag de gymtas, of als de gymtas heel klein is in een aparte zak in de rugzak.
- Optioneel: koptelefoon voor digitale opdrachten op school als de school geen koptelefoons levert.
- Eventueel een klein etui met pleisters, een lippenbalsem en een paar zakdoekjes.
Wat niet hoeft: een leesboek elke dag (kies één boek voor in de tas, niet drie), allerlei losse losse blaadjes (in een mapje hoort dat efficiënter), en speelgoed of grote knuffels (op deze leeftijd vaak niet meer schoolbeleid).
Hoe groot moet de rugzak?
Voor groep 5 en 6 werkt een rugzak van ongeveer 18 tot 22 liter goed. Voor groep 7 en 8 mag het iets groter, 22 tot 30 liter. Boven de dertig liter wordt het lastig op de fiets en in volle gangen, en de rug krijgt dan onverwacht een grote belasting.
Een goed laptop-vak is voor groep 7-8 vaak handig, zeker als de school iPads of Chromebooks meegeeft of als kinderen materiaal voor een spreekbeurt of werkstuk meenemen op een usb-stick of laptop. Een gevoerd vak houdt schade aan apparatuur tegen tijdens een drukke pauze. Niet alle scholen verwachten dat kinderen apparatuur meenemen, dus check eerst voor je gaat shoppen.
Lichaamshouding en rugklachten
Bij NVvP en de Hersenstichting wordt erop gewezen dat rugklachten bij kinderen in de bovenbouw vaker voorkomen dan veel ouders vermoeden, vooral bij kinderen die een te zware of te onergonomisch gevulde rugzak dragen. De vuistregel: niet meer dan 10% van het lichaamsgewicht dragen. Voor een kind van vijfendertig kilo betekent dat een rugzak van maximaal drie en een halve kilo, en dat is met boeken en lunch sneller bereikt dan ouders soms denken.
Wat helpt: zware spullen onderin en dicht tegen de rug, lichte spullen bovenin. Beide schouderbanden gedragen, niet één over de schouder gegooid. Indien aanwezig: borstband vastgemaakt, en bij langere wandelingen ook de heupband. Een rugzak die scheef hangt of laag tegen de billen wijst meestal op een verkeerd ingestelde schouderband-lengte.
Etui, mappen en agenda
Een goed etui is voor de bovenbouw bijna een mini-toolbox. Pennen blauw en zwart, een rood potlood voor verbeteren, een gum die niet kapot zit, een slijper met opvang-bakje, een geodriehoek, een linaal van twintig of dertig centimeter, een schaar (mits de school dat toestaat), een paar markeerstiften. Voor mappen werkt een schrift voor elk vak meestal beter dan losse blaadjes, want losbladig systeem vergt veel discipline van een tienjarige.
De agenda is een schoolkeuze. Sommige scholen werken met een papieren versie, anderen met een digitaal platform. Voor het schrijven van afspraken thuis kan een gezinsagenda of een kalender aan de muur prima werken. Voor het kind zelf is leren agenderen een vaardigheid die in groep 7-8 belangrijk wordt voor de overstap naar de middelbare school.
Schoonmaak en levensduur
Een rugzak voor groep 5-8 gaat bij dagelijks gebruik vaak één tot drie schooljaren mee. Maak de tas elke maand grondig schoon: kruimels eruit, zakdoeken eruit, vergeten broodtrommel-rest eruit (die kun je herkennen aan de geur). Een grondige wasbeurt in de wasmachine kan in een zachte zak op een lage temperatuur, lees vooral het waslabel.
Voor naam schrijven: binnenin met een wasvaste stift. Niet zichtbaar buitenop in verband met privacy en veiligheid, vooral als kinderen alleen naar school fietsen of lopen. Voor de fiets is een fluorescerende rugzakhoes een handige extra in herfst en winter.
Verschillen per gezin en school
Niet elk gezin koopt elk schooljaar een nieuwe rugzak. Een goede tas die in groep 5 is aangeschaft, kan met wat onderhoud tot groep 8 dienen. Voor gezinnen met krapper budget is een tweedehands rugzak van een goede uitstraling vaak prima, mits de naden en ritsen niet kapot zijn. Consumentenbond heeft kinder-rugzakken getest en concludeert dat de duurste rugzak niet altijd de beste pasvorm of duurzaamheid heeft.
Voor kinderen met rugklachten of een lichamelijke beperking is overleg met de huisarts of een kinderfysiotherapeut zinvol voordat je shopt. Soms is een rolkar of een speciale ergonomische rugzak een betere keuze dan een gewone schooltas. Praat ook met de juf of meester, want sommige scholen werken aan een aangepaste verdeling van boeken thuis en op school om de last te verkleinen.
De rugzak en de overstap naar de middelbare school
Voor kinderen in groep 8 staat de overstap naar de middelbare school in het verschiet. Veel scholen geven aan dat het laatste schooljaar een goed moment is om te oefenen met een wat grotere rugzak, een agenda en een meer zelfstandige planning van huiswerk. De rugzak hoeft nog niet middelbare-school-formaat te zijn, maar wel groot genoeg om vier of vijf boeken comfortabel te dragen.
Op de middelbare school is de gemiddelde rugzakbelasting hoger. Door in groep 8 al iets meer ervaring op te doen met een goede draaghouding en een ergonomisch ingerichte rugzak, voorkomen kinderen dat ze straks in brugklasje al rugklachten hebben. Een goede schoolrugzak voor groep 8 kan ook makkelijk meegaan naar de eerste maanden van de middelbare school, dus de aanschaf is geen wegwerp-investering.
Wat doen op gymdag in de bovenbouw?
Op gymdag in groep 5-8 wordt de rugzak meestal groter, want de gymtas moet erbij. Sommige rugzakken hebben een aparte zijklem of een bodemvak voor de gymset. Bij anderen moet je de gymtas los meedragen. Een aparte gymtas met schouderband werkt prima, maar zorg dat er geen sokken of natte handdoek dichtbij schoolboeken zitten, want dat geeft schimmel en stank.
Voor kinderen die in groep 7 of 8 zelfstandig naar de gymzaal fietsen, kan een eigen kluisje of haakje op school een uitkomst zijn. Vraag de school of er aparte ruimte is om gymspullen tijdelijk te bewaren. Het scheelt de rugzak dragen met een drijfnatte trui na een buitengymles in november.
Wil je meer weten? Voor de onderbouw is er een aparte lijst voor groep 1 t/m 4. Het overzicht van alle schoolspullen vind je in de complete gids voor schoolkleding en schoolspullen. En voor groep 7 en 8 zijn ook deze tips voor spreekbeurt en werkstuk en tips voor een goede huiswerkplek interessant.
Bronnen
- NVvP — rugklachten en kinderen op school
- Hersenstichting — lichaamshouding en gezondheid kinderen
- Consumentenbond — testen kinder-rugzakken voor de bovenbouw
- Voedingscentrum — broodtrommel en schoolfruit
- PO-Raad — bovenbouw en zelfstandigheid van leerlingen
