Tegen 21:30 ligt de jongste in tranen op de bank, de oudste is geïrriteerd omdat zijn surprise nog niet aan de beurt is geweest, en op tafel ligt een berg ingepakt papier waar je niet meer doorheen kijkt. Op dat moment besef je: pakjesavond is te lang geworden. Of beter: het kón korter, en dat had geholpen.
Een goede pakjesavond is geen marathon. Hoe lang het mag duren hangt af van de leeftijd van de kinderen, het tempo en wie er nog meer aanschuiven. Een paar richtlijnen die in de meeste gezinnen werken.
Wat is een normale duur?
Gemiddeld duurt pakjesavond bij een doorsnee gezin met basisschoolkinderen tussen de twee en drie uur. Dus niet de hele avond. Twee uur klinkt kort, maar in de praktijk is dat genoeg voor: simpel eten, bonken op de deur, alle pakjes uitpakken, gedichten voorlezen, een chocoladeletter, en een rustige afronding.
Wat tijd kost zonder dat je het door hebt:
- Het uitpakken zelf (vaak langer dan ouders denken)
- Tussendoor met een nieuw cadeau willen spelen
- Pauzes voor drinken, plassen, en even bijkomen
- Discussies over wie nu aan de beurt is
- De oudste die zijn surprise lang voorleest
Voor de meeste gezinnen werkt het om een eindtijd in je hoofd te hebben en daarop te plannen, niet andersom. Pakjesavond eindigt niet vanzelf. Iemand moet dat moment kiezen.
Met kleuters: maximaal anderhalf uur
Voor kinderen tot een jaar of zes is anderhalf uur al lang. Tegen die tijd is de spanning op, de moeheid begint, en de leukste cadeaus zijn al uitgepakt. Verder doorgaan levert vaak alleen tranen op.
Een goed schema voor een kleuter:
- Bonken om 18:30
- Pakjes en chocoladeletter tot uiterlijk 19:45
- Daarna op de bank, even rust
- Bed in om 20:00 of 20:15
Als ze nog niet moe zijn, mag het uitlopen. Maar wacht niet tot ze omvallen. Liever een korte avond die magisch was dan een lange die eindigde in geschreeuw. Het ritme bij pakjesavond met kleuters beschrijft dit nog wat preciezer.
Met basisschoolkinderen: 2 tot 3 uur
Tussen groep 1 en 6 zit de sweet spot voor pakjesavond rond de twee tot drie uur. Lang genoeg om alle pakjes uit te pakken, gedichten voor te lezen en een chocoladeletter te eten. Kort genoeg om het op tijd af te ronden voor school de volgende dag.
Een richttijdpad:
- Eten om 18:00
- Bonken om 18:45
- Pakjes en gedichten tot 20:30
- Chocoladeletter en napraten tot 21:00
- Tanden poetsen, naar bed voor 21:30
Bewaar het laatste pakje of de chocoladeletter voor het einde. Dat geeft je een natuurlijk moment om te zeggen: "dit was het laatste". Een eindmoment dat je vooraf hebt aangewezen, voorkomt dat de avond bij iedere paus opnieuw uitloopt.
Met oudere kinderen en surprises: tot 22:00 of later
Vanaf groep 6 of 7 worden de surprises de hoofdact. De gedichten zijn langer, de surprises uitgebreider, en het lezen-en-uitpakken duurt simpelweg langer. Drie uur is dan niet ongebruikelijk, en bij gezinnen met veel volwassenen erbij loopt het soms tot 22:30.
Werkbaar ritme:
- Eten rond 18:00, vaak iets feestelijker dan op een gewone avond
- Beginmoment om 19:00
- Pakjes en surprises tot 21:30
- Chocoladeletter, taart, napraten tot 22:00
- Naar bed (oudere kinderen mogen wat later)
Op een schoolavond is 22:00 een redelijke harde eindtijd. Op een vrijdag- of zaterdagavond mag het uitlopen. Op deze leeftijd merken kinderen zelf wel of de spanning eraf is, dat geven ze ook aan.
Hoe je weet dat het tijd is om af te ronden
Pakjesavond eindigt zelden vanzelf op het juiste moment. Een paar signalen die helpen om te besluiten dat het tijd is:
- Een kind dat al twintig minuten met één cadeau speelt en geen interesse meer heeft in het volgende
- De jongste die op schoot in slaap valt
- Discussies over wie aan de beurt is, in plaats van enthousiasme
- Pakjes die haastig open getrokken worden zonder erbij stil te staan
- Iedereen die naar de chocoladeletter staart in plaats van naar de pakjes
Als je twee of meer van deze signalen ziet, is het tijd om af te ronden. Eén pakje uitsparen voor de volgende ochtend kan ook. Sint laat weleens iets achter dat over is, dat geloven kinderen prima.
Tips om de avond niet te lang te maken
Een paar dingen die helpen om pakjesavond compact te houden zonder dat het feest minder voelt:
- Eet vroeg. 17:30 in plaats van 18:30 geeft je een uur extra voor de pakjes
- Maak één persoon "tafelmeester". Iemand die aanwijst wie aan de beurt is en de pauzes bewaakt
- Beperk het aantal cadeaus per kind. Een hoofdcadeau plus twee kleinere is meestal genoeg
- Lange gedichten korter voorlezen. De grappige stukken hardop, de rest stil overslaan, niemand merkt het
- Surprises in een vooraf bepaalde volgorde. Niet onderhandelen tijdens de avond zelf
- Een eindsignaal afspreken. Bijvoorbeeld de chocoladeletter aansnijden als laatste markeerpunt, daarna echt afronden
- Eén pakje voor de volgende ochtend. Sint heeft "iets laten liggen" en dat geeft de kinderen iets om naar uit te kijken zonder dat de avond zelf moet uitlopen
Pakjesavond hoeft niet uren te duren om magisch te zijn. Twee uur waarin alles klopt, met genoeg pauzes en aandacht voor elk pakje, beklijft beter dan vier uur waarin de helft van de tijd gewacht wordt. Voor het bredere kader van pakjesavond, inclusief de vraag op welke avond jullie het eigenlijk vieren, biedt het overzicht over wanneer pakjesavond is meer context. En een uitwerking van het programma per leeftijd helpt om vooraf goed te plannen.
