"Hoe lang mag mijn kind op de tablet?" is een vraag waar je per gezin tien verschillende antwoorden op krijgt. De WHO heeft richtlijnen, het NJI geeft adviezen, Mediawijzer doet praatjes op school, en intussen zit jouw kleuter alweer drie kwartier voor een aflevering Bumba. Wat is nu echt redelijk?
Een eerlijke kanttekening vooraf: in Nederland bestaat geen vaste norm voor hoeveel schermtijd een kind per leeftijd mag. De getallen die je hieronder leest, zijn wat je in veel NL-gezinnen en op veel schoolinformatieavonden hoort terugkomen. Belangrijker dan het getal zelf is meestal wat je kind doet, met wie het dat doet, en op welk moment van de dag. Dertig minuten alleen scrollen door YouTube-shorts is iets heel anders dan dertig minuten samen een tekenfilm kijken of een leerspelletje doen. Voor de complete aanpak vind je veel meer in onze praktische handleiding voor schermtijd; dit stuk gaat puur over de vraag hoeveel.
Schermtijd voor kleuters (3 tot 5 jaar)
Voor kinderen tussen de drie en vijf is dertig tot zestig minuten per dag wat in Nederland gangbaar wordt geadviseerd. Dat is geen wet, maar het sluit aan bij wat de meeste pedagogen en consultatiebureaus meegeven. Op deze leeftijd ontwikkelen kinderen taal, motoriek en fantasie vooral door dingen mét hun handen en met andere mensen te doen. Een uur per dag aan een scherm is dan al een aardig brok van de wakkere tijd.
Wat op deze leeftijd echt verschil maakt: liefst samen kijken of samen spelen. Een aflevering Pompom met je naast je kind op de bank, waarbij je af en toe iets vraagt of nadoet, telt anders dan een tablet in de auto waar je kind alleen achter zit. En geen scherm in het laatste uur voor het slapen, dat is echt een advies dat in NL breed gedeeld wordt; de blauwe kleur en de prikkels maken inslapen lastiger. Een prentenboek werkt dan beter dan een filmpje, ook als je zelf moe bent.
Een kleuter die af en toe een uur zit te kijken op een lange regenmiddag is geen probleem. Een kleuter die elke dag standaard twee uur scherm krijgt om de avondspits te overleven, is iets om eerlijk naar te kijken: niet uit schuldgevoel, maar omdat je dan gewoon andere oplossingen kunt zoeken voor dat half uurtje vermoeid avondkoken.
Schermtijd voor onderbouw en middenbouw (6 tot 9 jaar)
Vanaf groep 3 verschuift het beeld. Schermen worden ook leerinstrumenten, kinderen krijgen op school met digitale toetsen te maken, en thuis komt er soms al een rekenprogramma of leesapp bij. Een richtlijn van een uur tot twee uur per dag, inclusief huiswerk-scherm, is wat je in deze leeftijd vaak hoort als redelijk.
Het wordt op deze leeftijd nuttig om onderscheid te maken tussen actieve en passieve schermtijd. Actief is: een spelletje doen waarbij je kind keuzes maakt, een tekenapp, een leerspelletje, samen een Pokémon-aflevering kijken en erover napraten. Passief is: alleen scrollen, automatisch afspelende YouTube-shorts, willekeurig zappen. Een uur actieve schermtijd voelt anders, zowel voor jouw kind als voor de stemming bij het avondeten, dan een uur passief consumeren.
Op deze leeftijd helpt het om met je kind te kijken naar wat het scherm doet voor hem of haar. Een kind dat met een vriendje een Minecraft-wereldje bouwt, oefent ruimtelijk denken en samenwerken. Een kind dat alleen op de bank tegen een filmpje aan zit te staren, vooral. Allebei mag, niet alles hoeft hoogwaardig te zijn, maar de balans is iets om in je achterhoofd te houden. We schreven hier een aparte uitwerking over: het verschil tussen goede schermtijd en lege schermtijd.
Schermtijd voor bovenbouw (10 tot 12 jaar)
Bovenbouwers leven in een andere wereld dan kleuters, en hun schermtijd ook. Twee uur per dag is in deze leeftijd een redelijke ondergrens, niet een bovengrens. Veel kinderen hebben een eigen tablet, sommigen al een telefoon, en daar komt sociaal contact bij dat vroeger op het schoolplein bleef: klasapp, vrienden via WhatsApp, eerste stappen op platforms.
Dat sociale stuk is waar veel ouders mee worstelen. Je dochter zit een uur op haar telefoon, maar dat is ook een uur waarin ze met drie vriendinnen tegelijk plannen maakt voor zaterdag. Is dat schermtijd in negatieve zin? Niet helemaal. Tegelijk is een uur scrollen door TikTok zonder enig contact iets anders. In deze leeftijd is praten over wat je kind doet, vaak nuttiger dan strak op de minuten letten. Vragen als "met wie?" en "wat heb je gezien?" leveren meer op dan een timer.
Wel blijven een paar afspraken werken: niet aan tafel, niet in bed, niet voor het slapen. Daar is in NL-gezinnen veel ervaring mee, en de meeste ouders die een rustige avond willen houden, houden die drie vast. Hoe je dat zonder dagelijkse onderhandelingen doet, daar gingen we apart op in bij schermtijd-regels thuis die wel werken.
Wat we niet meetellen
Niet alle minuten achter een scherm zijn vergelijkbaar, en sommige horen eigenlijk niet eens in het potje "schermtijd" thuis. Een paar voorbeelden van wat in normale weken meestal niet meetelt in een gangbare gezinsboekhouding:
- Een videogesprek met oma op zondag. Dat is contact, geen consumptie.
- Samen op zaterdagavond een familiefilm kijken. Een keer per week een film met popcorn is een gezinsmoment, geen verloren tijd.
- Korte praktische dingen, zoals een filmpje opzoeken hoe je een knoop in een veter legt of even meekijken naar een routebeschrijving.
- Gericht leren met een doel, zoals tien minuten op een rekenapp omdat dat tafel van zeven nog niet zit. Bij leerspelletjes staan voorbeelden waarbij scherm en oefenen samen vallen.
Wat in de meeste gezinnen wel telt: zelf scrollen door eindeloze feeds, alleen YouTube-shorts achter elkaar, games waar je kind echt bij weg moet worden gehaald aan het eind. De grove vuistregel: als jouw kind aan het eind moeilijker doet dan aan het begin, was het waarschijnlijk passieve schermtijd, hoe leuk het op het moment ook leek.
In vakanties of op een lange autorit gelden andere regels
Een eerlijke afsluiter: schermregels mogen versoepelen op uitzonderlijke momenten, en dat is geen falen als ouder. Vier uur in de auto naar Frankrijk, een ziekteweek met koorts op de bank, een lange regenmiddag in een vakantiehuisje, een avond waarop jij dringend twee uur moet werken. Dat zijn momenten waarop een kleuter best een film mag kijken die langer is dan zijn normale dagdosis, of een groep-5-kind een paar uur op een spelletje mag.
Wat helpt, is dat het tijdelijk is en dat je daar ook open over bent: "we doen dit nu omdat we nog drie uur moeten rijden, thuis pakken we de gewone regels weer op." Kinderen begrijpen dat soort uitzonderingen prima, beter dan ouders soms denken. Wat minder werkt is in stilte de regels oprekken en hopen dat je kind het niet doorheeft, want dat heeft je kind altijd door, en dan glijdt de gewone week stilletjes mee.
Tussen 30 minuten en 90 minuten per dag zit voor de meeste kinderen op de meeste leeftijden geen wereld van verschil, mits het soort schermtijd, het moment en het gezelschap een beetje kloppen. Dat is misschien de eerlijkste samenvatting van wat ouders die met dit thema bezig zijn na een paar jaar zelf zeggen: het getal is een ankerpunt, geen rechter.
