Een kind dat een kat heeft, wil hem aaien, oppakken, knuffelen, en de kat heeft daar lang niet altijd zin in. Krabben en bijten van de kat zijn meestal geen kwestie van een 'gemene kat', maar van een kind dat de signalen niet kent. Met de juiste regels en wat oefenen, kunnen kind en kat een fijne band opbouwen.
Hieronder hoe je het slim opzet, en wat ouders soms over het hoofd zien.
Hoe katten waarschuwen
Katten geven vrijwel altijd signalen voordat ze krabben of bijten. De volgorde van mild naar serieus:
- Staart die heen en weer slaat. "Ik vind dit niet leuk."
- Oren naar achteren of plat tegen kop. Stress.
- Vacht omhoog of bol staan. Verdedigend.
- Lage gegrom of sissen. Stop nu.
- Pupillen verwijden, ogen alert. Aanvalsmodus.
- Krabben of bijten. Te laat.
Veel kinderen herkennen deze signalen niet. Ze zien de kat als rustig liggen en denken dat het ok is om te aaien, terwijl de kat allang aangeeft "stop". Leer je kind deze signalen zo vroeg mogelijk.
Wat het kind moet leren niet te doen
Een paar regels die ongelukken voorkomen:
- Niet de staart aanraken. Voor katten is de staart een gevoelige zone, en plotse aanraking van achter geeft schrik.
- Niet over de buik aaien. Sommige katten vinden het leuk, andere zien een hand op de buik als bedreiging en grijpen.
- Niet op de bek of oren tikken. Pijnlijk.
- Niet schrikken laten. Niet plotseling vlak naast de kat dingen laten vallen of in handen klappen.
- Niet tijdens slapen aanraken. Een kat uit slaap geschud kan reflex-bijten.
- Niet vlak na het eten oppakken. Volle maag en optillen mengen niet goed.
- Niet achtervolgen door huis. Maakt de kat structureel angstig.
Voor kinderen vanaf 5-6 jaar zijn deze regels uitlegbaar. Voor jongere kinderen geldt: ouder-toezicht en sturing.
Wat het kind wél kan en mag
Niet alle interactie is risicovol. Wat veilig is en bouwt aan een goede band:
- Aaien op de zij, rug of kop wanneer de kat zelf naar het kind komt.
- Met een speeltje aan een staf spelen, afstand is veilig.
- Brokjes uit de hand geven als de kat rustig is.
- Kalm naast de kat zitten op de bank zonder hem aan te raken, soms gaat de kat dan vanzelf op schoot.
- Voer-tijd: kind helpt met voeren, kat associeert kind met iets goeds.
Een kat die geleidelijk leert dat het kind bij positieve dingen hoort, zoekt zelf vaker contact. Dat is anders dan een kind dat de kat steeds opzoekt, dat werkt averechts.
Het verschil tussen 'aaien' en 'pakken'
Een belangrijk onderscheid voor kinderen: aaien is iets anders dan pakken.
- Aaien: de hand glijdt over de kat, met druk die de kat aankan.
- Pakken: de hand grijpt om de kat, vaak strak.
Voor de kat is aaien aangenaam, pakken meestal niet. Een goede regel voor kinderen: als de kat zou kunnen weglopen tijdens jouw aanraking, ben je aan het aaien. Als hij niet kan, ben je aan het pakken, en dat doe je niet.
Voor jonge kinderen die de neiging hebben tot grijpen, oefen het zelf met de hand op de tafel: "Open hand, niet dichtknijpen". Tot het automatisch wordt.
Optillen, als het al moet
Veel kinderen willen de kat oppakken. Dat is voor de meeste katten niet fijn, en voor een onvolwassen kind risicovol. Wat geldt:
- Tot 7-8 jaar: kind tilt de kat niet zelf op. Onder begeleiding alleen, met ouder die meedraagt.
- Vanaf 8 jaar: kind mag oppakken, maar alleen als de kat dat accepteert. Twee handen onder het lichaam, geen wurggreep, niet bij de buik vasthouden.
- Pak nooit op aan de poten of staart.
- Zet de kat altijd weer rustig neer als hij wil weggaan.
Een kat die geleidelijk went aan zacht oppakken, accepteert het meestal voor korte momenten. Een kat die geforceerd vastgepakt wordt, vermijdt het kind in de toekomst.
Veel "krab-incidenten" zijn niet door de kat gericht op het kind, maar door verveling van de kat. Een kat die niet kan krabben aan een paal, krabt aan de bank, gordijnen, en soms aan kinderen die te dichtbij komen tijdens speel-energie.
Wat helpt:
- Meerdere krabpalen of -planken in huis. Verticaal, horizontaal, op verschillende plekken.
- Klauwtjes wekelijks knippen (alleen het puntje, niet te diep). Voor jonge katten oefenen vanaf kitten.
- Genoeg actieve speelmomenten. Een kat die 's avonds 15 minuten is uitgespeeld, krabt minder.
- Ergonomische klimboom, verticale plek voor energie kwijt te raken.
Als het toch een keer misgaat
Een krab of bijt komt soms voor, ook in het beste gezin. Wat dan:
- Wond schoonmaken met water en zeep.
- Bij een diepe bijtwond, vooral handpols, gezicht, of nabij gewricht, wel naar dokter (kattenbeten kunnen infecteren).
- Geen straffe reactie naar de kat. De kat begrijpt geen straf en wordt alleen banger.
- Bedenk wat er voorafging. Was er een signaal dat het kind miste? Wat kun je volgende keer anders doen?
Een kind dat één keer gebeten is, schrikt soms voor de kat. Help het kind te begrijpen waarom het gebeurde, zonder de kat als 'gemeen' te framen. Het was een misverstand, niet een aanval.
Met de juiste regels en wat geduld bouwen kind en kat vaak een sterke band op. Een kind dat 6 jaar oud is en met een kitten of jonge kat opgroeit, leert in een paar jaar veel over lichaamssignalen, geduld, en respect voor andere wezens. Voor sommige kinderen is dit hun eerste echte les in empathie.
Voor het bredere keuzeproces over een eerste kat met kinderen, geeft de gids over eerste kat met kinderen overzicht. En voor wat in de eerste weken van een nieuwe kat vraagt, helpt de gids over eerste weken met een kat.
