Een kind dat uit zichzelf een boek pakt, dat begint vaak met een plek. Niet de bank waar ook de tv staat, niet het bureau waar het huiswerk ligt, maar een eigen hoekje. Iets dat zegt: hier mag je even weg zijn. Je hebt er geen grote verbouwing voor nodig, een matje en een lamp komen al een heel eind.
Kies een plek die al rustig is
De beste plek voor een leeshoekje is niet per se de mooiste, maar de rustigste. Kijk eerst waar in huis het minst gebeurt. Een hoek van de slaapkamer, het platte stuk onder de schuine wand op zolder, het plekje naast het raam in de gang. Vermijd doorloopplekken waar iemand elke twee minuten langs moet om naar de keuken te lopen.
Het hoeft ook niet groot te zijn. Een vierkante meter is genoeg voor een kind tot een jaar of acht. Het gaat om de sfeer, niet om de vierkante meters. Een hoek achter de bank, afgeschermd met een plantje of een kastje, werkt vaak beter dan een hele kamer waar niks afgebakend is.
Als je twijfelt: ga er zelf even zitten. Voel je je er rustig? Zie je wat er rondom jou gebeurt, of ben je even afgesloten? Een kind voelt dat verschil ook. Ruis van de wasmachine of het geluid van koken op de achtergrond mag, maar een directe zichtlijn naar een tv die vaak aan staat, dat breekt de focus meteen.
Zorg voor een zachte ondergrond en iets om tegenaan te leunen
Lezen gaat niet goed op een harde keukenstoel. Je kind moet kunnen zakken, kunnen hangen, desnoods languit kunnen liggen. Een oud dekbed opgevouwen op de grond is al prima. Een poef, een vouwmatras, een paar grote kussens tegen de muur, dat werkt allemaal.
Kies voor iets dat je makkelijk kunt wegleggen als het leeshoekje even geen leeshoekje hoeft te zijn. Een opvouwbare stoelmat, een grote zitzak, een mand met kussens die je op- en afbouwt. Kinderen gebruiken zo'n hoekje namelijk niet alleen om te lezen. Ze bouwen er ook hutten van, verstoppen er knuffels in, houden er een picknick met de hamster. Dat hoort erbij.
Een rugleuning is belangrijker dan je denkt. Zonder iets tegen je rug ga je hangen, en dan word je snel moe. Zet het hoekje daarom tegen een muur of tegen de zijkant van een bank. Een paar stevige kussens opgestapeld doen ook prima dienst.
Het licht, daar staat of valt het mee
Slecht licht is de stille killer van elk leeshoekje. Als je kind moet turen of een schaduw op de bladzij heeft, verliest het binnen tien minuten de zin. Kijk goed waar het daglicht valt en plaats de zitplek daar dichtbij. Een hoekje naast een raam werkt altijd het best voor de ochtend- en middaguren.
Voor 's avonds of op donkere dagen: zet er een eigen lamp bij. Niet de plafondlamp die de hele kamer tegelijk aan doet, maar iets warms en gericht. Een leeslamp met een beweegbare arm, een staande lamp met zachte lichtkleur, of een klein tafellampje op een krukje. Kinderen vinden het bovendien leuk om hun eigen knopje te hebben. "Mijn lamp" voelt anders dan "de lamp".
Let op dat het licht van achter of van de zijkant komt, niet recht in het gezicht. En lage verlichting is gezelliger dan fel wit licht. Een gloeilampje van 2700 kelvin, warm wit, maakt het hoekje meteen knusser.
Boeken binnen handbereik, maar niet te veel tegelijk
Een volle boekenkast met honderd titels lijkt mooi, maar voor jonge kinderen werkt het averechts. Als er te veel keus is, kiezen ze niks. Veel beter is een klein mandje of een kistje met tien tot vijftien boeken die ze zelf kunnen pakken. Rugjes naar boven op een lage plank werkt trouwens minder goed dan voorkanten naar voren: kinderen zoeken op plaatje, niet op titel.
Wissel de selectie om de paar weken. Haal er een paar uit, leg er een paar nieuwe bij. Een boek dat drie weken weg is geweest, voelt als nieuw. Bibliotheekboeken zijn hier ideaal voor, want je moet ze toch weer inleveren. Zo blijft het aanbod in het hoekje levend zonder dat je telkens iets nieuws hoeft te kopen. Hoe je daar een leuk ritueel van maakt, lees je in bibliotheek bezoeken met kinderen.
Leg er ook stripboeken of zoekboeken tussen, zelfs als je kind "echte" boeken zou moeten lezen. Voor leesplezier maakt het niet uit of het een dik voorleesboek is of Donald Duck. Het gaat om de gewoonte om naar een plaatje of een woord te kijken en erin te zakken. Meer over hoe je die gewoonte opbouwt vind je in leren spelenderwijs.
Een knuffel, een ritueel en een beetje geduld
Het laatste stukje is het minst praktisch en het belangrijkst. Een leeshoekje wordt pas echt een leeshoekje als het een vaste gewoonte krijgt. Elke dag na school een kwartier, elke avond voor het slapen tien minuten, elke zaterdagochtend terwijl jij koffie drinkt. Kies een moment waarop er niks anders gepland staat en hou je eraan, ook als je kind eerst protesteert. Na een week of twee gaat het vanzelf.
Leg er iets bij wat bij je kind hoort. Een favoriete knuffel die altijd meeleest, een zacht dekentje, een fluffy kussen met een ster erop. Kinderen koppelen een plek snel aan een gevoel, en dat gevoel is wat ze terugtrekt naar het hoekje. Bij ons zat er altijd een oude pluche vos bij, en zodra die in het mandje kwam, wist ons kind: leestijd.
En dan het lastigste: wees zelf af en toe ook in de buurt met een boek. Niet met je telefoon, niet even snel een mail checken, maar echt lezen. Kinderen doen na wat ze zien. Als papa of mama op de bank zit met een roman terwijl zij in hun hoekje zitten, voelt lezen als iets normaals. Iets wat iedereen in dit huis doet. Dat is sterker dan elke aanwijzing of voorleesplan die je kunt bedenken. Voor meer ideeën rondom voorlezen en leesgewoontes kijk je bij de voorleestips voor ouders. En als je kind op een regenachtige middag toch liever iets anders doet, werken kleurplaten in datzelfde hoekje net zo goed.
