Voorlezen is misschien wel het mooiste boek-moment van het hele gezin. Een ouder, een kind, een verhaal, de wereld buiten ophouden te bestaan. Wat het bijzonder maakt is dat een goed voorleesboek werkt voor verschillende leeftijden tegelijk. Een vier-jarige hangt aan je lippen om de plaatjes, een acht-jarige luistert naar de plot, jij geniet van de taal.
Boeken die zes jaar lang meegaan
Sommige voorleesboeken kun je vanaf groep 1 voorlezen tot ergens in groep 6. Pluk van de Petteflet, Otje, en Jip en Janneke (de oude versies, niet de losse boekjes) zijn voorbeelden. Kleuters genieten van de plaatjes en korte verhalen, oudere kinderen pikken nog details op die ze eerder misten.
Pinkeltje van Dick Laan is ook zo'n boek. Geschreven in de jaren vijftig, taal is iets ouderwets, maar dat maakt het juist bijzonder. Voor wie van rustig avontuur houdt blijft het werken.
Voor de bedtijd
Bedtijd-voorlezen werkt het beste met boeken in hoofdstukken. Eén of twee hoofdstukken per avond, en het verhaal loopt door over weken. Roald Dahl is hier ideaal voor, De GVR, Matilda, Charlie en de Chocoladefabriek hebben de juiste lengte per hoofdstuk.
Voor kleinere kinderen: een prentenboek per avond. Welterusten, Kleine Beer, Slaap Lekker Donald Duck, of een ander vast bedtijd-ritueel-boek. De herhaling is wat het verzoenend maakt voor kinderen die moeite hebben met loslaten.
Voor de auto
Lange autoreizen zijn bij uitstek voorlees-tijd. De Brief voor de Koning van Tonke Dragt is bijvoorbeeld perfect voor een vakantierit van vier uur, en de hele rest van de vakantie. Boeken met een lopend avontuur en weinig nodige illustraties werken het beste.
Een trucje: lees de eerste vijftig pagina's voor je vertrekt. Daarna is je kind verslingerd en wil je niet meer stoppen. Onderweg-voorlezen is meestal kortademiger maar het verhaal blijft hangen.
Het Sinterklaasjournaal en feestdagen
Voor de aanloop naar Sinterklaas is het Sinterklaas-themaboek een vaste hit. Het Sinterklaasjournaal in boekvorm, of klassiekers als Het Boek van Sinterklaas. Vanaf eind oktober tot 5 december rituele voorlees-momenten.
Hetzelfde geldt voor kerst (Rupsje Nooitgenoeg's Kerstwens, of Het Eerste Kerstfeest in Bedlam) en pasen. Een paar themaboeken in voorraad voor elk feest geeft een vast ritme.
Met meerdere kinderen tegelijk
Als je twee of drie kinderen van verschillende leeftijden hebt, kies je voor de oudste leeftijd minus één. Een verhaal dat de twaalf-jarige iets te jong vindt, vindt de zeven-jarige nog erg goed te volgen. Andersom werkt het meestal niet, een kleuter haakt af bij een verhaal voor de bovenbouw.
Wat ook werkt: roteren. Maandagavond een boek voor de oudere, dinsdagavond voor de jongere. Iedereen krijgt zijn moment.
Wanneer stoppen kinderen het leuk te vinden
Theoretisch nooit. In de praktijk wordt voorlezen rond groep 5 of 6 vaak schaarser, omdat kinderen zelf willen lezen. Toch blijft een avondritueel waardevol, kort, bv. tien minuten, voor het slapen. Het hoeft niet meer over kindermovies te gaan; ook spannende boeken voor groep 7 werken nog uitstekend voorgelezen.
Een tip: laat je kind soms voor jou lezen. Een ander soort intimiteit, en goed voor hun leesfrequentie. Voor concrete leesplezier-tips per groep: leesplezier stimuleren.
Wat in huis hebben
Voorlezen werkt het beste met een vaste plek. Een leeshoek met goede verlichting, een dekentje, een mandje boeken. Voor kleinere kinderen: een lage stoel waar jullie samen op passen.
Bibliotheekkaart actief houden helpt enorm. Eens per drie weken samen langs voor nieuwe voorraad. Voor de breder context: kinderboeken per groep. En voor leeshoek inrichting: leeshoekje thuis maken.
